Kupiec jest, cena uzgodniona, podpis za tydzień. Wspólnik od piętnastu lat prowadzi z bratem rodzinny hotel w formie spółki jawnej. Trzy lata temu spółka wzięła kredyt na remont skrzydła. Przy całych negocjacjach nikt nie zadał jednego pytania: czy po sprzedaży bank nadal może żądać spłaty od sprzedającego? Odpowiedź brzmi: tak. To ryzyko można ograniczyć, ale trzeba to zrobić przed podpisem.
W spółce jawnej nie sprzedaje się „udziałów”
W spółce z o.o. wspólnik zbywa udziały. W spółce jawnej przedmiotem sprzedaży jest ogół praw i obowiązków wspólnika, czyli jego miejsce w spółce razem z całą historią, także z długami. Kupujący wchodzi w buty sprzedającego, ale sprzedający nie znika automatycznie z pola widzenia wierzycieli.
Przed transakcją warto więc sprawdzić dwa obszary:
- zgody i zapisy w umowie spółki, bez których sprzedaż może być nieskuteczna,
- ograniczenie odpowiedzialności sprzedającego po wyjściu ze spółki.
6 rzeczy do zabezpieczenia przed podpisem
1. Umowa spółki musi pozwalać na sprzedaż
Zgodnie z art. 10 Kodeksu spółek handlowych ogół praw i obowiązków wspólnika można przenieść na inną osobę tylko wtedy, gdy umowa spółki tak stanowi. Jeśli umowa milczy, najpierw trzeba ją zmienić, na piśmie. Do zmiany umowy potrzebni są wszyscy wspólnicy, chyba że umowa stanowi inaczej.
Dobrym rozwiązaniem jest zapisanie tych zasad z góry, jeszcze zanim ktokolwiek zechce wyjść: komu można zbyć swoje miejsce w spółce, czyja zgoda jest potrzebna i w jakim trybie się ją wyraża.
2. Pisemna zgoda pozostałych wspólników
Jeżeli umowa spółki nie stanowi inaczej, przeniesienie wymaga pisemnej zgody wszystkich pozostałych wspólników. Jeden brakujący podpis i transakcja stoi. W praktyce warto pamiętać o trzech rzeczach:
- zgoda powinna być wyrażona przed zawarciem umowy sprzedaży albo razem z nią,
- powinna wskazywać kupującego, przedmiot zbycia i datę,
- jeżeli umowa spółki przewiduje inną procedurę, trzeba trzymać się jej dokładnie.
3. Zgody banku i kontrahentów
Umowa spółki to nie jedyny dokument, który trzeba przejrzeć. Umowy kredytu, leasingu, najmu, franczyzy czy współpracy z siecią hotelową mogą wymagać zawiadomienia o zmianie wspólnika albo nawet zgody drugiej strony.
Naruszenie takiego zapisu bywa podstawą do wypowiedzenia umowy. Wtedy cały dług staje się wymagalny od razu, także wobec sprzedającego, który odpowiada za zobowiązania spółki z okresu, gdy był wspólnikiem. Dlatego listę umów z takimi klauzulami warto zrobić na samym początku rozmów z kupującym.
4. Sprzedaż nie kończy odpowiedzialności
To najczęstsze zaskoczenie. Za zobowiązania spółki i zobowiązania występującego wspólnika związane z uczestnictwem w spółce solidarnie odpowiadają wspólnik występujący i wspólnik przystępujący. Wierzyciel sam wybiera, od kogo żąda zapłaty.
Odpowiedzialność wspólnika jest subsydiarna: egzekucja z jego prywatnego majątku jest możliwa dopiero wtedy, gdy egzekucja ze spółki okaże się bezskuteczna. Nie przeszkadza to jednak wierzycielowi pozwać wspólnika wcześniej, razem ze spółką. Sprzedający może więc dostać pozew w sprawie, o której myślał, że już go nie dotyczy.
5. Lista długów i obowiązek zwolnienia
Skoro wierzyciel nadal może sięgnąć do sprzedającego, umowa sprzedaży powinna przynajmniej uregulować, kto ostatecznie płaci. W praktyce warto, aby zawierała:
- załącznik ze znanymi zobowiązaniami spółki na dzień transakcji,
- zobowiązanie kupującego do zwolnienia sprzedającego z ich zapłaty,
- jasną odpowiedź, kto ponosi długi, których nie ujawniono na liście,
- obowiązek zwrotu kwot zapłaconych przez sprzedającego, razem z kosztami, oraz zabezpieczenie tego zwrotu,
- obowiązek informowania sprzedającego o pozwach i wezwaniach do zapłaty.
Takie zapisy nie wiążą wierzycieli, ale dają sprzedającemu realne roszczenie o zwrot wobec kupującego.
6. Wyjście „na czysto”
Ostatni krok to formalności, które łatwo odłożyć na później, a nie warto:
- zmianę wspólnika trzeba zgłosić do KRS w ciągu 7 dni; do czasu wpisu osoby trzecie działające w dobrej wierze mogą opierać się na danych z rejestru,
- wniosek do KRS składa spółka, a nie sprzedający, dlatego obowiązek jego złożenia warto wpisać do umowy,
- trzeba odwołać pełnomocnictwa sprzedającego i zmienić uprawnienia do rachunków bankowych,
- sprzedający powinien zachować kopię umowy, listy zobowiązań i zestawienia finansowego na dzień transakcji.
Checklista przed podpisem
- ✓ Umowa spółki pozwala na zbycie ogółu praw i obowiązków (albo została zmieniona)
- ✓ Pisemna zgoda wszystkich pozostałych wspólników lub procedura z umowy spółki
- ✓ Przegląd umów kredytu, leasingu, najmu i franczyzy pod kątem zgód i zawiadomień
- ✓ Lista znanych zobowiązań spółki jako załącznik
- ✓ Obowiązek zwolnienia sprzedającego z długów i zabezpieczenie zwrotu
- ✓ Zasady dla długów nieujawnionych i informowanie o pozwach
- ✓ Termin i odpowiedzialność za wniosek do KRS
- ✓ Odwołanie pełnomocnictw i zmiana uprawnień do rachunków
Na koniec
Sprzedaż miejsca w spółce jawnej to często koniec wieloletniej, rodzinnej historii. Tym bardziej szkoda, gdy po latach wraca w postaci pozwu banku. Większość ryzyk da się ograniczyć w umowie, ale tylko wtedy, gdy zajmą się nimi Państwo przed podpisem, a nie po nim.
A jak to wygląda u Państwa: czy umowa Państwa spółki przewiduje, co się dzieje, gdy jeden ze wspólników chce z niej wyjść?
Kancelaria doradza spółkom i wspólnikom z Wrocławia i całego Dolnego Śląska, także z Lubania, Zgorzelca, Bolesławca i Lwówka Śląskiego. Skontaktuj się z kancelarią lub zadzwoń: 573 130 315.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej w indywidualnej sprawie. Stan prawny: listopad 2026 r.
Zobacz też: Płatność po terminie – odsetki i rekompensata oraz to, jak kancelaria pomaga w obszarach Obsługa podmiotów gospodarczych i Umowy.









